Teilhard de Chatdin and Theistic existentialism
เตยารด์ เดอ ชาร์แดง กับ อัตถิภาวนิยมแบบเทวะ
ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ
เตยารด์ เดอ ชาร์แดง (1881-1955) เป็นบาทหลวงคณะเยซูอิตของคริสตศาสนานิกายคาทอลิก มีความรอบรู้ทั้งทางปรัชญา ศาสนา และวิทยาศาสตร์ นับเป็นคนแรกที่นำเอาทฤษฎีวิวัฒนาการของวิทยาศาสตร์ไปใช้อธิบายคริสตศาสนา ในแง่นี้จึงได้ชื่อลักธิว่า วิวัฒนาการนิยมแบบเทวะ (Theistic evolutionism) วิธีการดังกล่าวนี้ได้เคยเกิดขึ้นแล้วในประวัติศาสตร์ของคริสตศาสนา ที่นับว่าสำคัญ ก็คือ เซนต์ออเกิสทีน ใช้ปรัชญาของเพลโทว์อธิบายคริสตศาสนาจนได้ปรัชญาปิตาจารย์ แบบที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางที่สุดมาชั่วระยะเวลาหนึ่ง โทมัส อไควเนิส ใช้ปรัชญาของแอร์เริสทาทเถิล อธิบายคริสตศาสนาจนได้ปรัชญาอัสสมาจารย์แบบที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางที่สุดมาจนเกือบถึงปัจจุบัน
เตยารด์พบว่า ปรัชญาของเพลโทว์และของแอร์เริสทาทเถิล ล้าสมัยมากแล้วในทิวทรรศน์ (perspective) ของวิทยาศาสตร์ปัจจุบัน เตยารด์สนใจเป็นพิเศษในการค้นคว้าเรื่องวิวัฒนาการ ซึ่งสร้างปัญหาให้มากมายแก่วิธีอธบายคริสตศาสนาแบบเก่า ในที่สุดก็พบหลักการว่า จะต้องรู้จักแยกแก่นออกจากเปลือกถ้ามัวแต่เสียดายเปลือกจะเสียแก่น ถ้าอย่ากจะรักษาแก่นต้องไม่เสียดายเปลือก เตยารด์จึงถอดเปลือกของคริสตศาสนาอันได้แก่ปรัชญาเก่าแก่อันล้าสมัยออก แล้วหุ้มเปลือกใหม่ที่เหมาะสมกับสมัยเข้าแทน วิธีการปรับปรุงคริสตศาสนาแบบนี้ได้ชื่อลัทธิว่า อัสสมาจารย์นิยมใหม่ (neo – scholasticism)
เมื่อเตยารด์ใช้วิธีการดังกล่าวข้างต้นกับมนุษย์แล้ว ก็บอกว่าแก่นแท้ของมนุษย์ก็คือ ปัจเจกบุคคลหรืออัตถิภาวะ ซึ่งแต่ละคนจะต้องรับผิดชอบในการผลักดันให้สูงส่งขึ้นสุดความสามารถ ในขอบข่ายแห่งเสรีภาพซึ่งแต่ละคนมีอยู่ ในแง่นี้ความคิดของเตยารด์จึงได้ชื่อลัทธิว่า อัตถิภาวนิยม และเนื่องจากเตยารด์เห็นว่า การศรัทธาต่อพระเจ้าทำให้มนุษย์มีเสรีภาพในการเลือกสูงขึ้นอย่างมากจึงจัดอยู่ในประเภท อัตถิภาวนิยมแบบเทวะ (Theistic existentialism)
ไม่ว่าจะพิจารณาเตยารด์ เดอ ชาร์แดงในแง่นักวิวัฒนาการนิยมแบบเทวะ หรือนักอัสสมาจารย์นิยมใหม่ หรือนักอันถิภาวนิยมแบบเทวะ ต้องนับว่าเตยารด์เป็นนักคิดชั้นนำ ถ้าจะถือว่าซาตร์เป็นนักอัตถิภาวนิยมแบบ อเทวะ ที่มีอิทธิพลกว้างขวางที่สุด ผู้เขียนก็ขอยืนยันว่าเตยารด์ เดอ ชาร์แดงเป็นนักอัตถิภาวนิยมแบบเทวะที่มีอิทธิพลกว้างขวางที่สุดเช่นกัน ผู้จัดพิมพ์หนังสือ An Introduction to Teilhard de Chardin ของ N.M. Wilders กล้ายืนยันว่า หนังสือตัวบทของเตยารด์ที่แปลออกเป็นภาษาอังกฤษนั้นจำหน่ายได้กว่าล้านเล่มแล้วในปี ค.ศ. 1968 นี่นับเฉพาะฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษ แต่ทว่าผู้จัดพิมพ์ยังยืนยันต่อไปว่าหนังสือตัวบทของเตยารด์มีผู้แปลเป็นภาษาที่มีอารยธรรมแล้วทุกภาษา รวมทั้งภาษารุสเซียและภาษาญี่ปุ่น
ปรัชญาสวนสุนันทา 