network and determinism ระบบเครือข่ายกับนิยัตินิยม ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ในเมื่อความเป็นไปทั้งหลายในเอกภพเป็นไปตามกฎที่เชื่อมโยงกันเป็นระบบเครือข่ายอย่างเคร่งครัดไม่มีการยกเว้นเช่นนี้ กฎการเป็นสาเหตุย่อมคุมระบบเครือข่ายทั้งหมด มี ก. ต้องมี ข. โดยจำเป็น และเมื่อมี… READ MORE

neo-scholasticism ลัทธิอัสสมาจารย์นิยมใหม่ ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์ ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ลัทธินี้เห็นว่ามนุษย์เราจะขาดศาสนาไม่ได้ ในสภาพแห่งความสับสนทางปรัชญาเช่นนี้ไม่มีอะไรเป็นหลักยึดถือได้ดีกว่าปรัชญาที่มีศาสนาเป็นแกน ปรัชญาอัสสมาจารย์เคยมีบทบาทน่าทึ่งมาแล้วในยุคกลาง แต่ในปัจจุบันเป็นปรัชญาที่ล้าสมัยเพราะวิชาการต่าง ๆ ก้าวหน้าไปมาก ความล้าสมัยอยู่ที่เปลือกนอก จึงเห็นควรถอดเปลือกเก่าออกเสียเพื่อจะสวมเปลือกใหม่ที่ทันสมัยเข้าแทนที่ ลัทธินี้จึงมุ่งใช้คำสอนของคริสตศาสนาเป็นแกนต่อไปตามหลักของปรัชญาอัสสมาจารย์ยุคกลาง แต่ปรับปรุงเนื้อหาปรัชญาโดยรับพิจารณาเนื้อหาจากทุกระบบที่อาจจะนำมาใช้ได้… READ MORE

neo-realism ลัทธิสัจนิยมใหม่ ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ชอบมองอะไรกว้างๆ จึงอ้างว่าหลักการที่เราควรยึดเหนี่ยวแต่ไม่ยึดติดก็คือ การประนีประนอมระหว่างความรู้ทุกด้านที่มนุษย์เราสามารถหามาได้ ลัทธินี้ไม่มีอะไรน่าตื่นเต้นและต้องการความอดทนและความพากเพียรมาก จึงมีผู้นิยมน้อย แต่ทว่ามีความรอบคอบและใจกว้างมากที่สุด แม้คำสอนของลัทธินี้จะยาก แต่วิธีการเช่นนี้มีประโยชน์ต่อการดำรงชีพในทุกด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการประนีประนอม จึงน่าจะได้รับการส่งเสริมให้กว้างขวาง… READ MORE

neo-positivism ลัทธิปฏิฐานนิยมใหม่ ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ลัทธินี้เป็นของผู้บูชาวิชาฟิสิกส์ โดยอ้างว่าวิทยาศาสตร์ที่ก้าวหน้าอย่างน่าทึ่ง และให้ผลทันตาเห็นจริง ๆ นั้นได้แก่วิทยาศาสตร์สาขาฟิสิกส์ อย่างเช่นการค้นพบเกี่ยวกับพลังงานนิวเคลียร์ เป็นต้นสาขาอื่นล้วนแต่อาศัยอิงความสำเร็จของสาขาฟิสิกส์ทั้งสิ้น ดังนั้น ควรจะกล่าวได้อย่างเจาะจงมากขึ้นว่า หลักการที่ควรยึดถือจริง… READ MORE

naturalism ธรรมชาตินิยม ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ฝ่ายประสบการณ์นิยม และบรรดาผู้ทดสอบความรู้ด้วยประสบการณ์เพื่อประเมินค่าการเปลี่ยนแปลงโดยตรง พากันต่อต้านระบบปรัชญาของแอเริสทาเทิลประปรายมาตั้งแต่ปลายยุคกลาง และต่อต้านอย่างเป็นล่ำเป็นสันตั้งแต่สมัยฟื้นฟูเป็นต้นมา รวมทั้งต่อต้านเดการ์ตและนักเหตุผลนิยมทั้งหลายด้วย เพราะเห็นว่าเป็นพวกสืบต่อเจตนาของแอเริสทาเทิล จึงถือว่าเป็นหน้าที่ที่จะต้องกอบกู้อิสระภาพของวิทยาศาสตร์ จากอิทธิพลของอภิปรัชญาให้เด็ดขาด ผลก็คือ วิทยาศาสตร์แยกตัวเป็นวิชาอิสระในช่วงนั้น… READ MORE

narrative เรื่องเล่า ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ความเป็นจริงที่ปรากฏในรูปของภาษาที่แสดงออกเป็นตัวบท (text) ปรัชญาแนวใหม่เรียกว่า เรื่องเล่า (narrative) เป็นความเป็นจริงที่สำคัญที่สุดที่มนุษย์ควรสนใจ เพราะเป็นความเป็นจริงที่อยู่ใกล้ตัวเราที่สุด มีส่วนเกี่ยวข้องและสำคัญต่อชีวิตความเป็นอยู่ตลอดจนปัญหาและการแก้ปัญหาของเรามากที่สุด มากกว่าความเป็นจริงวัตถุวิสัยใด ๆ… READ MORE