induction อุปนัย ผู้แต่ง : พระปรียะพงษ์ คุณปัญญา ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ อุปนัย ( induction ) คือ วิธีการหาเหตุผลโดยการพิสูจน์จากประสบการณ์เฉพาะหน่วยเพื่อยืนยันถึงความน่าเชื่อถือความรู้ทั่วไปที่เรายังไม่แน่ใจ ความสมเหตุสมผลของอุปนัย ( validity of… READ MORE

indirect method, verification by การทดสอบการอ้างเหตุผล โดยวิธีตลบหลัง ผู้แต่ง : พระปรียะพงษ์ คุณปัญญา ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ การทดสอบด้วยวิธีการตลบหลังนี้ เป็นวิธีการที่ใช้ทดสอบความสมเหตุสมผลและความไม่สมเหตุสมผลของชุดการอ้างเหตุผล ซึ่งถ้าสังเกตให้ดีจะพบว่า วิธีการนี้ใช้ทดสอบความสมเหตุสมผลและไม่สมเหตุสมผลนั้นทำให้ได้ผลเร็ว โดยการสังเกตตารางความจริงเพียงบรรทัดเดียวจากข้อมูลทั้งหมด นั่นก็หมายความว่า… READ MORE

ignoratio elenchi / irrelevant conclusion สรุปนอกประเด็น ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ภาษาละตินอ่านว่า “อิ๊กโนราซีโอ เอเล็นฆี” แปลว่า ไม่รู้ประเด็น บางครั้งผู้พูดไม่รู้จะหาเหตุผลใดมาอ้างได้อย่างเหมาะสมก็เลยอ้างเหตุการณ์เฉพาะหน้าหรืออ้างข้อความอะไรสักอย่างที่สะดุดใจผู้ฟัง… READ MORE

Hume on causality ฮิวม์เรื่องความเป็นสาเหตุ ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์ ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ฮิวม์ได้วิเคราะห์กำเนิดของมโนคติแล้วลงความเห็นว่า เรามีความรู้เป็นมโนคติแต่ละหน่วย ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างมโนคตินั้นเราหามีมโนคติไม่ เราเพียงแต่เชื่อว่ามีความสัมพันธ์ต่อกันในบางกรณี ความสัมพันธ์บางอันเราให้ชื่อว่าเป็นความสัมพันธ์สาเหตุ เราเพียงแต่รู้ว่ามันเกิดขึ้นร่วมกันเช่นไฟกับการไหม้ของกระดาษ เราไม่มีมโนคติว่าทำไมจึงต้องเป็นเช่นนั้น ไม่มีทางที่เราจะเข้าใจได้… READ MORE

hasty generalization รีบสรุป ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ข้อนี้เกี่ยวกับการอุปนัยเมื่อประสบการณ์ยังน้อยไปก็ยังไม่ควรสรุป เพราะจะผิดในแง่เนื้อหาไม่พอ แต่เนื่องจากตามปกติผู้ฟังไม่สู้จะคิดให้รอบคอบ จึงมักจะยอมเห็นได้เป็นส่วนมาก จึงเห็นเหตุให้มีผู้ถือโอกาสนำมาใช้อ้างให้เข้าใจผิดอยู่เสมอ จึงควรรู้และระวังไว้ ตัวอย่าง 1.1 “คุณอย่าไปเชื่อใจเจ้าคนนั้นอีกต่อไป… READ MORE

foundationalist truth ความจริงของลัทธิมูลฐานนิยม ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ การสงสัยของเดการ์ตที่เรียกว่าสงสัยสากล หรือสงสัยหมดทุกอย่างนั้น เป็นการสงสัยเพื่อเป็นวิถีนำไปสู่ความจริงของเรื่องที่สงสัยเท่านั้น จึงเรียกความสงสัยชนิดนี้ว่า สงสัยแบบวิธีการ(methodical doubt) คือสงสัยเพื่อจะยืนยันใหม่ในภายหลังให้หนักแน่นยิ่งขึ้น ความสงสัยแบบนี้นักปรัชญายุคกลางใช้กันเป็นส่ำเป็นสัน เช่น… READ MORE

foundationalist theory ทฤษฎีมูลฐาน ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ เป็นทฤษฎีที่เชื่อว่าความจริงทุกข้อต้องจับกลุ่มประสานกันในลักษณะที่ว่า ต้องเริ่มจากข้อความจะต้องพิสูจน์ได้ตามตรรกวิทยานิรนัย (ดู deduction) กลุ่มนักเหตุผลนิยมสมัยใหม่ดังกล่าวข้างต้นแม้จะอยู่ในยุคใหม่ แต่ยังมีความเชื่อถือนึกคิดอย่างคนยุคกลาง แต่เพิ่มความรู้ทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ที่กำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว คิดจะประนีประนอมทุกฝ่ายให้เป็นระบบสมบูรณ์ยิ่งขึ้น ความรู้ทางคณิตศาสตร์… READ MORE