Copernic-us and network เคอเพอร์นิเขิสกับเครือข่าย

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

ยุคกลางได้พยายามรักษาและพัฒนาความรู้ที่ได้รับถ่ายทอดมาจากวัฒนธรรมกรีก-โรมัน แต่เนื่องจากในระยะแรกมีข้อจำกัดทางตำราภาษาละตินที่มีอยู่อย่างกะท่อนกระแท่นหนึ่ง และข้อจำกัดทางความสนใจมุ่งเน้นที่การศึกษาคัมภีร์ไบเบิลอีกหนึ่ง จึงเลือกใช้ตำราของแอเริสทาเทิลที่แปลและอรรถาธิบายโดยนักเพลโทว์ใหม่ ซึ่งเชื่อในระบบเครือข่าย 3 ระบบประสานกัน แต่ไม่สนใจการคำนวณและการทดสอบด้วยประสบการณ์ แต่กลับถือว่าเมื่อใช้เหตุผลสร้างเครือข่ายออกมาได้อย่างไรแล้ว ประสบการณ์จริงก็ต้องเป็นอย่างนั้นทุกครั้ง หากจะปรับปรุงแก้ไขก็แก้ไขด้วยการสอบกับโครงสร้างทั้งระบบ ไม่ใช่สอบกับประสบการณ์ หากมีความขัดแย้งกันเกิดขึ้นต้องปรับประสบการณ์เข้าหาระบบ ไม่ใช่ปรับระบบตามประสบการณ์

การได้รู้จักความคิดของนักปราชญ์อาหรับช่วยให้ได้ตำราและคำอธิบายเพิ่มเติมเป็นภาษาอาหรับ ซึ่งได้มีผู้แปลออกเป็นภาษาละตินเผยแพร่ให้ผู้สนใจอ่านกันอย่างทั่วถึง การได้สัมผัสกับชาวกรีกแห่งคันสแทนทิโนเพิล ช่วยให้ได้ตำราภาษากรีกมาแปลเป็นภาษาละตินโดยตรง และกระตุ้นให้เรียนภาษากรีกเพื่ออ่านตำราภาษากรีกโดยตรง เหล่านี้ช่วยให้เห็นอีกด้านหนึ่งของการแสวงหาความรู้ของชาวกรีก คือ การคำนวณและการทดสอบกับประสบการณ์เท่าที่จะหาได้ เคอเพอร์นิเคิสสามารถทำ 2 เรื่องนี้ได้ดีกว่าชาวกรีกโบราณ เพราะการพบวิธีใช้เลขศูนย์ตามระบบทศนิยมช่วยให้การคำนวณทำได้กว้างขวางขึ้น และการรู้จักใช้เลนซ์ขยายทำให้ได้ประสบการณ์ในมิติใหม่ ซึ่งเคอเพอร์นิเคิสพยายามใช้ทางได้เปรียบเหล่านี้อย่างเต็มที่

เคอเพอร์นิเคิส (Nicolaus Copernicus 1473-1543) เป็นชาวโปแลนด์ ศึกษาวิทยาศาสตร์ของแอเริสทาเทิลและคณิตศาสตร์แผนใหม่ (ระบบทศนิยม) จากมหาวิทยาลัยคราคาวของโปแลนด์ ยังไม่จุใจเพราะรู้สึกว่ายังไม่ทันสมัยพอ ตะเกียกตะกายไปหาความรู้เพิ่มเติมในอิตาลี เพราะมีข่าวว่ามีตำราใหม่ ๆ ไหลบ่าเข้ามามาก ได้ศึกษาดาราศาสตร์จากอาจารย์ท่านหนึ่ง ชอบตรงที่อาจารย์ชอบสอนความรู้ด้วยการทดลองและเชื่อตามเผอแธเกอเริสว่าเอกภพมีโครงสร้างเป็นอัตราส่วนต่าง ๆ ของจำนวนเลข

อาจารย์ท่านนั้นคือโดเมนิโคแห่งโนวารา (Domenico Maria da Novara) เคอเพอร์นิเคิสค้นคว้าเพิ่มเติมจนแน่ใจว่าโลกโคจรรอบดวงอาทิตย์เพราะสร้างระบบเครือข่ายความเข้าใจได้ง่ายกว่าที่เคยสมมุติกันมาว่าดวงอาทิตย์โคจรรอบโลก คือสามารถลดจำนวนวงโคจรซ้อน (epicycle) จาก 77 (ตามทาเลอมิ)ลงมาเหลือเพียง 34 ก็สามารถอธิบายปรากฏการณ์ทั้งหมดได้ดีกว่าเดิม เขียนชี้แจงในหนังสือ On the Revolutions of the Heavenly Sphcres, 1543 (ว่าด้วยการโคจรของวงโคจรในท้องฟ้า) เคอเพอร์นิเคิสโชคดีที่ตอนปลายชีวิตมีผู้อุปการะเลี้ยงดูจนตายในฐานะเป็นนักบวชคาทอลิก