irrelevant factor ตัวการไม่เกี่ยว

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

Irrelevant factors ตัวการไม่เกี่ยว คือ ตัวการนอกเรื่องไม่ควรเอาเข้ามาพิจารณาในการสำรวจข้อมูล แต่ก็หลงเข้ามาในข่ายพิจารณาเพราะความรู้เท่าไม่ถึงการณ์หรือเพราะเพทุบายของผู้สำรวจก็ได้ ดังมีตัวอย่างเล่ากันฟังสนุก ๆ ว่า สามีขี้เมาคนหนึ่งถูกภรรยาค่อนขอดบ่อย ๆ เรื่องเมาเหล้า จึงรับปากว่าจะหาสาเหตุของการเมาเสียก่อน จะได้ตัดต้นตอของการเมาเหล้าเสียจากการสำรวจได้ผลมาเสนอภรรยาดังนี้

วันที่หนึ่ง ดื่มแม่โขง ผสมโซดา ผลก็คือ เมา
วันที่สอง ดื่มวิสกี้ ผสมโซดา ผลก็คือ เมา
วันที่สาม ดื่มตราขาว ผสมโซดา ผลก็คือ เมา
วันที่สี่ ดื่มกวางทอง ผสมโซดา ผลก็คือ เมา

สามีขี้เล่นคนนั้นจึงสรุปให้ภรรยาฟังว่า “เธอเอ๋ย ฉันรู้สาเหตุของการเมาแล้ว ด้วยวิธีของการสอดคล้อง ก็ไอ้เจ้าโซดานี่แหละเป็นตัวการ ต่อไปนี้ฉันจะเลิกผสมโซดาอย่างเด็ดขาด”

ในตัวอย่างข้างต้นของเรา ห้าเกลออาจจะดื่มเป๊ปซี่กันทุกคนหรือสูบบุหรี่หลังอาหารกันทุกคนแต่เป๊บซี่และบุหรี่ไม่น่าจะเป็นสาเหตุของการปวดท้องและท้องเดิน ผู้สำรวจจึงไม่ใส่ไว้ในรายการด้วย