Cardano, Gerolamo เยโรลาโม คาร์ดาโน

ผู้แต่ง : กันต์สินี สมิตพันธ์
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

เยโรลาโม คาร์ดาโน (Gerolamo Cardano 1501-1576)เป็นชาวอิตาเลียน เกิดที่ปาเวีย เรียนและสอนแพทยศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยปาเวีย สนใจรู้วิชาการทุกอย่างของสมัยฟื้นฟู รวมทั้งไสยศาสตร์ โหราศาสตร์ คณิตศาสตร์ ปรัชญาและเทววิทยา ฝากชื่อไว้ในพีชคณิตเรื่องวิธีถอดสมการกำลังสาม ในทางจิตวิทยาก็ได้วิเคราะห์ความรู้สึกสุขและทุกข์ไว้อย่างหลักแหลมจากความรู้สึกของตนเอง เชื่อมโยงมาถึงความรู้สึกทางสุนทรียะและเกณฑ์จริยะด้วย นับว่าเป็นผู้รอบรู้และสามารถเชื่อมโยงทุกเรื่องเข้าหากันได้อย่างน่าทึ่งจริง ๆ ทางด้านอภิปรัชญาคาร์ดาโนถือลัทธิชีวสสารนิยม คือถือว่าสสารมีมาเองแต่นิรันดร ในสสารมีวิญญาณโลกแทรกอยู่ทั่วไปอันเป็นพลังผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลง เคลื่อนไหว และชีวิต วิญญาณโลกปรากฏออกมาเป็นพลังต่าง ๆ ในธรรมชาติตลอดจนวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต สิ่งทั้งหลายจึงมีความรู้สึกถึงกันได้และมีอิทธิพลต่อกัน เพราะต่างก็มีส่วนของวิญญาณโลกเป็นส่วนบังคับบัญชาในตัว การโคจรของดวงดาวก็มีอิทธิพลต่อเหตุการณ์ในโลกของเราและความรู้สึกนึกคิดของมนุษย์ด้วยประการฉะนี้ แร่ธาตุทั้งหลายในโลกเกิดจากการรวมตัวของธาตุ 3 คือ ดิน น้ำ อากาศ และวัตถุแต่ละหน่วยมีแนวโน้มที่จะพัฒนาตัวเองเป็นทองคำ การพัฒนาตามธรรมชาติย่อมช้ามาก หากมีตัวการเร่งก็จะเร็วขึ้น นี่คือปรัชญาที่คาร์ดาโนพยายามให้เหตุผลแก่โหราศาสตร์และการเล่นแร่แปรธาตุ

หากจะถามว่าสสารมาจากไหน คาร์ดาโนจะตอบว่าเป็นการล้นออกจากพระเจ้าด้วยความจำเป็น และวิญญาณโลกก็ล้นออกจากพระเจ้าด้วยความจำเป็นเช่นกัน ดังนั้น ในทางศาสนาจึงกล่าวได้ว่าคาร์ดาโนเป็นนักสรรพเทวนิยม แต่ก็เป็นนักสรรพเทวนิยมไม่แท้ เพราะเชื่อว่ามีการสร้างที่แท้จริง อันได้แก่การสร้างวิญญาณของมนุษย์มาจำนวนหนึ่งเพื่อให้รวมกับร่างกาย ร่างกายของมนุษย์เสื่อมสลายได้ และมีวิญญาณโลกส่วนหนึ่งมากำกับในฐานะเป็นชีวิต และสลายไปพร้อมกับร่างกายเพื่อให้ร่างกายไปรวมกับวิญญาณโลกดังเดิม วิญญาณที่พระเจ้าทรงสร้างมาจึงมาอาศัยอยู่ในร่างกายเหมือนคนอยู่ในเรือ ทำหน้าที่เป็นสติปัญญาของมนุษย์ ออกจากร่างหนึ่งไปเข้าอีกร่างหนึ่งได้จนกว่าจะมีบุญกุศลเพียงพอจึงจะได้ขึ้นสวรรค์

ความคิดที่ทำให้คาร์ดาโนสังกัดอยู่ในขบวนการฟื้นฟูกฎของเอกภพก็คือ คิดว่าพระเจ้าทรงสร้างเอกภพมาให้มีกฎเกณฑ์ตายตัวเป็นระบบระเบียบแน่นแฟ้น ซึ่งเราจะเข้าใจได้และคำนวณได้ตามสูตรคณิตศาสตร์ คาร์ดาโนจึงยกย่องความรู้ทางคณิตศาสตร์ว่าเป็นปรีชาญาณที่แท้จริง เพราะเข้าถึงความเป็นจริงของเอกภพอย่างถูกต้องแน่นอนและชัดเจน วิธีที่จะเข้าถึงกฎคณิตศาสตร์ได้ดีที่สุดและมากที่สุด คือ ไสยศาสตร์ และก็คงต้องเป็นไสยศาสตร์ตามทรรศนะของคาร์ดาโนนั่นเอง กล่าวคือได้แก่เคล็ดลับในการสังเกตและทดลองเพื่อได้มาซึ่งกฎเกณฑ์ทางวิชาการอันพึงปรารถนา