culturalism’s ethic จริยธรรมลัทธิวัฒนธรรมนิยม

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

บ่อเกิด การศึกษาวัฒนธรรมเปรียบเทียบในสมัยปัจจุบันทำให้นักมานุษยวิทยา และนักประวัติศาสตร์เห็นว่า มาตรการจริยะต่างๆ เกิดขึ้นสอดคล้องกับวัฒนธรรมประจำถิ่น

ดูร์คายม์ ( Emile Durkheim, 1858-1917) จาการศึกษามาตรการจริจะในสังคมต่าง ๆ พบว่ามาตรการจริยะเกิดจากการเห็นชอบร่วมกันของสมาชิกในแต่ละสังคมความรู้สึกชอบส่วนตัวไม่สามารถเป็นมาตรการจริยะได้ เพราะถ้าสมาชิกอื่นๆ ในสังคมไม่เห็นด้วย ตัวเองฝืนทำไมก็คงไม่สาบายใจและอาจจะถูกลงโทษ จึงถือเป็นมาตรการจริยะจริงๆ ไม่ได้

อาสเวิล สเพงเลอร์ ( Oswald Spengler, 1880-1936 ) ชาวเยอรมันจาการศึกษาวัฒนธรรมเปรียบเทียบ อ้างว่าตนพบทฤษฎีใหม่เกี่ยวกับคุณค่า ซึ่งเปรียบได้กับการปฏิวัติทางดาราศาสตร์ของเคอเพอร์เคิส ( Copernicus ) คือ พบว่า แทนที่จะถือว่าวัฒนธรรมตะวันตกเพียงวัฒนธรรมเดียวเป็นศูนย์กลางตัดสินคุณค่าของโลก น่าจะถือเสียใหม่ว่า แต่ละวัฒนธรรมต่างก็เป็นศูนย์กลางตัดสินใจคุณค่าได้ เหมือนเคอพอร์เนอเคิส พบว่า มีระบบสุริยจักรวาลมากมายในเอกภาพ ไม่มะไรจะชี้ขาดได้ว่ามาตรการที่ได้จากวัฒนธรรมตะวันตก จะต้องเป็นมาตรการที่ดีที่สุด หรือเป็นมาตรการที่ถูกต้องเพียงมาตรการเดียว ควรจะเลิกสำคัญผิดเสียทีว่ายุโรปเป็นศูนย์กลางของโลก และเลิกสำคัญผิดเสียด้วยว่า มีแต่วัฒนธรรมตะวันตกเท่านั่นที่สร้างความเจริญให้แก่โลก เพราะอันที่จริงแล้ววัฒนธรรมอื่น ๆ ก็มีส่วนด้วย

เอดเวิร์ด เวสเทอร์มาร์ค ( Edward Westermarck, 1862- 1935) ชาวอังกฤษ พบต่อไปว่า สาเหตุที่ทำให้เกิดมาตรการจริยะขึ้นในแต่ละวัฒนธรรมก็คือ บังเอิญมีเหตุการณ์เกิดขึ้นอันทำให้คนจำนวนมากเกิดอารมณ์สะเทือนใจขึ้นทั่วไป จึงเกิดความรู้สึกพร้อมใจกันโดยอัตโนมัติที่จะกำหนดมาตรการจริยะ ซึ่งเชื่อกันในหมู่คณะนั้นว่าสามารถป้องกันมิให้เหตุการณ์อันไม่พึงประสงค์นั้นเกิดขึ้นซ้ำอีก

คาร์ล มานฮายม์ ( Kart Mannheim) รื้อฟื้นความคิดของเธรอซีมเมอเคิสขึ้นมาอธิบายใหม่ โดยแก้ไขว่า มาตรการจริยะของชุมชนใดชุมชนหนึ่งก็คือ อุดมคติของผู้มีอำนาจโดยเล็งเห็นว่าจะเป็นประโยชน์แก่ชุมชนนั้น ๆ ดังนั้นมาตรการจริยะของสังคมเดียวกันก็อาจจะเปลี่ยนแปลงไปได้ตามความเหมาะสมของเหตุการณ์ที่บันดาลใจให้ผู้มีอำนาจคดเปลี่ยนแปลงไป