ethical value คุณค่าจริยะ

ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว
ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ

การเลือกคุณค่าทางจริยะ แม้คุณค่าทางจริยะของแต่ละบุคคลจะมีแง่ผิดเพี้ยนกันไปในส่วนที่เป็นอัตนัย แต่อย่างน้อยในสังคมทุกระดับก็มีแง่อัตนัยรวมกับปรนัยที่เป็นคุณค่ารวมของทุกคนในการเลือกคุณค่า เราจึงพอจะกำหนดหลักเกณฑ์ได้บ้างดังนี้

1) ถ้าจำเป็นต้องเลือกระหว่าง 2 คุณค่าให้เลือกคุณค่าที่สูงกว่า ถ้าจำเป็นต้องยอมให้เกิดความเสื่อมเสียขึ้น ให้เลือกความเสื่อมเสียที่เบาที่สุด

2) ถ้าสิ่งอื่นเท่ากันให้เลือกคุณค่าภายใน ( intrinsic value ) ยิ่งกว่าคุณค่าภายนอก ( extrinsic value )คุณค่าภายใน ได้แก่ คุณค่าที่ตรงกับเป้าหมายโดยตรง คุณค่าภายนอก ได้แก่ คุณค่าที่เป็นเพียงวิถีไปสู่เป้าหมาย เช่น ให้เลือกช่วยเหลือคนจนยิ่งกว่าสอนให้คนอื่นช่วยเหลือคนจน ที่ว่า “ถ้าสิ่งอื่นเท่ากัน”นั้นหมายความว่า บางครั้งการเดินทางอ้อมอาจจะได้ผลในระยะยาวมากกว่าเราจะเลือกเดินทางอ้อมก็ได้ ทั้งนี้ให้ชั่งดูผลดีผลเสียทั้ง 2 ทาง เช่น ถ้าเราช่วยเหลือคนจนโดยตรงเราอาจช่วยได้น้อย เราจึงหาวิธีชักชวนให้คนอื่นชอบช่วยคนจนกันมาก ๆ เช่นนี้ ในระยะยาวคนจนจะได้รับความช่วยเหลือมากกว่าที่เราจะไปช่วยคนเดียวโดยตรง ดังนี้เป็นต้น

3) ถ้าสิ่งอื่นเท่ากัน ให้เลือกคุณค่าที่ให้ผลนานที่สุด เช่น เลือกการศึกษาจริยธรรมด้วยเหตุผลยิ่งกว่าท่องจำไปปฏิบัติ