composition รวมหมู่ ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : ศ.กีรติ บุญเจือ รวมหมู่ (composition) คือ การอนุมานลักษณะของส่วนรวมจากลักษณะของหน่วยย่อย ซึ่งรู้มาหมดทุกหน่วย ความรู้เช่นนี้ไม่ช่วยให้อนุมานได้อย่างสมเหตุสมผล เพราะเมื่อรวมหมู่กันเข้าแล้ว ยังมีอะไรเพิ่มเติมมาอีก บางครั้งสำคัญมาก บางครั้งไม่สู้สำคัญนัก… READ MORE

complex question ตั้งประเด็นซ้อน ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ การตั้งประเด็นซ้อน คือ ดักถามให้ผู้ตอบงงงวย แล้วตอบอย่างไม่ระวังตัว จนอาจจะสรุปได้ต่อไปถึงจุดที่ผู้ตอบไม่คาดฝัน การตัดสินความจริงเท็จของข้อสรุปต่อไปนี้นั้นต้องพิจารณาดูสภาพทางจิตใจของผู้ตอบอย่างมาก ทำให้คำตอบที่ได้มาโดยวิธีนี้เชื่อถือไม่สู้ได้ จึงจัดว่าเป็นเหตุผลวิบัติด้วย เช่น… READ MORE

coloured words, emotive language คำย้อมสีหรือภาษาเร้าอารมณ์ ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ การย้อมสีคำพูด หรือใช้ภาษาเร้าอารมณ์ นิยมเลือกให้ตรงกับรสนิยมของผู้ฟังแต่ละคน แต่ละสมัยและละท้องถิ่น เมื่อผู้ฟังมีอารมณ์คล้อยตามแล้ว ก็จะคิดว่าตนอนุมานด้วยความเชื่อมั่นของตนเอง เช่น… READ MORE

coherence theory ทฤษฎีสหนัย ผู้แต่ง : ศุภชัย ศรีศิริรุ่ง ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ เป็นทฤษฎีความจริงที่เชื่อว่า ความจริงทุกข้อต้องจับกลุ่มประสานกันเป็นระบบเครือข่ายในลักษณะที่ว่า ถ้ายอมรับความจริงข้อนี้ในระบบแล้ว ก็ต้องยอมรับความจริงอื่น ๆ ในระบบเดียวกันนั้นโดยจำเป็นตามหลักเหตุผลนิรนัยเขียนแผนผังได้ดังนี้ แผนผังนี้ต้องการแสดงว่า สมมุติ A… READ MORE

card-stacking อ้างลำเอียง ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ในบางกรณีข้ออ้างที่ยกมาสนับสนุนได้นั้น มีทั้งที่สนับสนุน (pro) และที่ลบล้าง (con) แต่ผู้อ้างเลือกอ้างเฉพาะข้อที่จะสนับสรุปสนุนความเห็นของตนเท่านั้น คือ ถ้าตั้งใจจะสนับสนุนก็อ้างเฉพาะข้อที่สนับสนุน และถ้าคิดจะคัดค้าน ก็จะอ้างเฉพาะข้อที่ลบล้างดังมีเรื่องละครชวนหัวว่า… READ MORE

begging the question ทวนปัญหา ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ ทวนปัญหา คือ การอ้างเนื้อหาที่ยังเป็นหามาพิสูจน์ข้อสรุป พูดง่าย ๆ ก็คือ พิสูจน์ตัวเอง เช่น… READ MORE

Bacon on induction  อุปนัยของเบเขิน ผู้แต่ง : เมธา หริมเทพาธิป ผู้ปรับแก้: ศ.กีรติ บุญเจือ เบเขินเห็นว่าการศึกษาที่แล้วมา ขึ้นกับการพิสูจน์ตามแบบแผนรูปนิรนัย ตามหนังสือ Organom ของแอเริสทาเทิลมากเกินไป แต่ทว่ารูปนิรนัย ประกอบด้วยประโยค ประโยคประกอบด้วยคำ คำเป็นการแสดงออกของมโนภาพ… READ MORE

Aristotle as founder of logic แอร์เริสทาทเถิลผู้ก่อตั้งตรรกวิทยา ผู้แต่ง : รวิช ตาแก้ว ผู้ปรับแก้ : กีรติ บุญเจือ คำ “logic” ดิมาเครอเทิสแห่งแอบดีเรอใช้เป็นคนแรกเป็นชื่อหนังสือ Perilogikon e kanon… READ MORE