Category: ปรัชญาคุณค่า


  • Gaia Hypothesis

    อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต … มนุษย์โบราณเชื่อว่า โลกมีกฎเกณฑ์และกฎเกณฑ์นั้นตายตัว ทำให้เกิดความเชื่อมั่นต่อโลกธรรมชาติ และเชื่อว่าธรรมชาติไม่ล้มเหลว แต่เมื่อโลกในยุคปัจจุบันมีปัญหาภัยพิบัติมากมาย ผู้ที่เชื่อว่าโลกมีกฎเกณฑ์ไม่เพียงจะยังเชื่ออยู่ แต่ยังได้พัฒนาไปสู่แนวคิด “การดำเนินไปอย่างปกติของโลก” แนวคิดนี้ได้รับการตั้งมโนคติใหม่ โดยพัฒนามาจากทฤษฎีทางนิเวศวิทยาสมัยใหม่ ในชื่อ พระแม่ธรณี (Mother Gaia, Mother Earth) ซึ่งเป็นเทพตามเทววิทยากรีก… READ MORE

  • การอบรมจิตสำนึกด้วยหลักของเหตุผลเป็นแต่เรื่องของผลประโยชน์

    พจนา มาโนช … การอบรมรมจิตสำนึกต่างๆ มักยกหลักเหตุผลมาใช้เป็นเนื้อหาหลักในการอบรม ด้วยเชื่อว่า หากมนุษย์ใช้ปัญญา บนหลักเหตุผลแล้วเขาจะตัดสินใจทำดี แต่ในความเป็นจริงทางปรัชญาแล้ว หลักของเหตุผลที่ผ่านกระบวนการทางสมองเป็นเพียงเรื่องของผลประโยชน์ อิมมานูเอล คานท์ (Immanuel Kant) เรียกว่า เหตุผลบริสุทธิ์ (pure reason) ส่วนจิตสำนึกนั้นเป็นสิ่งที่อยู่นอกเหตุเหนือผล คานท์เรียกเหตุผลชนิดนี้ว่า… READ MORE

  • เมตตาต่อโลก

    อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต … ความเมตตาต่อโลกเป็นแนวคิดเมตตาที่เน้นให้มนุษย์มีความสุขในความสมดุลของธรรมชาติ โลกมีความสุข มนุษย์ก็มีความสุข จึงเป็นสุขแท้ โลกทุกวันนี้ไม่สุข แม้มนุษย์จะบอกตนเองว่ามีความสุขก็ย่อมไม่เป็นสุขแท้ หลายคนย่อมย้อนแย้งว่าโลกไม่เคยสุข เช่นนั้นมนุษย์ก็ย่อมไม่มีวันพบสุขแท้ ยิ่งทำให้หมดหวังกับความสุขในโลกนี้ READ MORE

  • รตินิยม

    รตินิยมลัทธิ (Hedonism) มาจากคำว่า Hedone แปลว่า ความพึงใจ (pleasure) ความหวานชื่น (sweet)  ลัทธิความคิดที่อาจกล่าวได้ว่าเป็นอัตนิยมอย่างเต็มกำลังและ  มักถูกยกเป็นตัวอย่างเมื่อต้องการกล่าวถึงความเห็นแก่ตัวเสมอ แต่นั่นเป็นการมองด้วยทรรศนะที่ผิดพลาดว่าผู้นับถือลัทธินี้มักถือว่าการใช้ชีวิตอย่างฉลาด ได้แก่ การกอบโกยหาความบันเทิงให้มากที่สุดในทุกโอกาส เพราะพรุ่งนี้เป็นของไม่แน่ วันนี้ยังไม่ตาย พรุ่งนี้ไม่แน่ ให้ฉวยโอกาสเสียให้เต็มที่ ในแต่ละขณะที่ยังมีลมหายใจอยู่ แต่แท้จริงแล้วกลุ่มนี้ประกอบด้วยเหล่าซาฟฟิสต์… READ MORE

  • การฟังอย่างตั้งใจ

    อ.ดร.สิริกร อมฤตวาริน … การฟังอย่างตั้งใจ: ภูมิคุ้มกันทางสังคม ภูมิคุ้มกันต่อการไม่รับรู้โลกภายนอกอย่างพอเพียงคือ การฟัง ซึ่งจะต้องเข้าใจในฐานะกระบวนการรับรู้ของมนุษย์ มนุษย์มีความแตกต่างในเชิงคุณภาพการรับฟังเสียงและปัญหาของการฟังในแต่ละปัจเจกบุคคล  READ MORE

  • ศีลธรรมในทรรศนะของค้านท์

    ดร. อุบาสิกา ณัฐสุดา เชี่ยวเวช,  ปร.ด.ปรัชญาและจริยศาสตร์  …             อิมมานูเอล คานท์ (Immanuel Kant, 1724-1804) เป็นนักปรัชญาชาวเยอรมัน ผู้ริเริ่มจริยธรรมแบบหน้าที่นิยม (Deontologism) เขาเกิดในเมืองโคนิกส์เบิร์ก ทางตะวันออกของอาณาจักรปรัสเซีย ในปี ค.ศ. 1724… READ MORE

  • ความเมตตาต่อสัตว์

    อ.ดร.เอนก สุวรรณบัณฑิต … การส่งเสริมให้มนุษย์มีเมตตากรุณาต่อสัตว์เป็นพื้นฐานสำคัญของจิตสำนึกอย่างหนึ่ง ซึ่งตรงกันกับหลักเมตตาต่อโลก ด้วยเชื่อว่าเป็นคุณสมบัติของคนดี หากแต่เมตตาคือ ความปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุข ผู้อื่นในที่นี้ขยายกว้างได้จนถึงโลกทั้งใบนี้ แม้เป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่ไม่ขยายกรอบความคิดมาถึง แต่คติ “เมตตาธรรมค้ำจุนโลก” ก็ได้แสดงไว้ อีกทั้งหากกระทำสิ่งหนึ่งสิ่งใด สิ่งนั้นย่อมกระทบและส่งผลต่อโลกที่เป็นบ้านที่ใหญ่ที่สุด เป็นศูนย์รวมที่ให้ที่อยู่อาศัยแก่สรรพสิ่งและสรรพสัตว์ ดังคติ “เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว” สิ่งใดที่เราทำย่อมส่งผลต่อโลก  ความกรุณาคือความปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์… READ MORE

  • สมรรถภาพคิดบนบริบทวัฒนธรรมไทย

    อ.ดร.รวิช ตาแก้ว … วัฒนธรรมถิ่นไทยเดิม นับถือภูตผี ทั้งผีดีและผีร้าย ซึ่งในแต่ท้องที่ปัจจุบันนี้ยังมีปรากฏให้เห็นเป็นวัฒนธรรมแต่ละท้องถิ่น ไหว้ศาลทวดเจ้าป่า เจ้าเขา เมื่อได้รับอิทธิพลพระพุทธศาสนาเข้ามาในวิถีคิดที่สอนเรื่องกฎแห่งความไม่เที่ยงแท้ของสรรพสิ่ง ที่สอนให้รู้จักการยอมรับด้วยการเรียนรู้เรื่องภายในกายของตนเอง ซึ่งเป็นสมรรถภาพคิดตามแนวคิดปรัชญาตะวันออกที่ใช้วิถีคิดแบบปรัชญาอินเดีย แบบพราหมณ์ที่มีความเชื่อพื้นฐานว่า ช่วงเวลาของชีวิตแบ่งออกเป็น 4 ช่วง กล่าวคือ อรรถะ กามะ ธรรมะ… READ MORE